Çocuk Hematolojisi

Çocuklarda Kan Hastalıklarının Tanı, Tedavi ve Takibi

Çocuk Hematolojisi; bebeklikten ergenlik dönemine kadar görülen kan, kemik iliği ve lenf sistemi hastalıklarının tanı, tedavi ve takibiyle ilgilenen uzmanlık alanıdır.

Çocuklarda kansızlık, kolay morarma, uzun süren kanamalar, sık enfeksiyon geçirme, solukluk, halsizlik ve kan değerlerinde açıklanamayan değişiklikler hematolojik bir hastalığın belirtisi olabilir. Erken değerlendirme, hastalığın nedeninin belirlenmesi ve uygun tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir.

Akdeniz Sağlık Vakfı (ASV) Yaşam Hastanesi Çocuk Hematolojisi Bölümünde çocukluk çağında görülen kan hastalıkları, güncel bilimsel yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmektedir.

Çocuk Hematolojisi Hangi Hastalıklarla İlgilenir?

Bölümümüzde değerlendirilen başlıca hastalıklar şunlardır:

• Talasemi (Akdeniz anemisi)
• Hemoglobinopatiler
• Demir eksikliği anemisi
• Diğer çocukluk çağı anemileri
• G6PD eksikliği
• Pirüvat kinaz ve diğer eritrosit enzim eksiklikleri
• Herediter sferositoz
• Herediter eliptositoz
• Diğer eritrosit zar hastalıkları
• Kemik iliği yetmezliği hastalıkları
• Pansitopeni
• İmmün trombositopeni (ITP)
• Diğer trombosit hastalıkları
• Lökopeni
• Nötropeni
• Lösemiler
• Diğer çocukluk çağı kan hastalıkları

Talasemi ve Hemoglobinopatiler

Talasemi, hemoglobin üretimini etkileyen kalıtsal bir kan hastalığıdır. Hastalığın taşıyıcılık ve hastalık olmak üzere farklı klinik tabloları bulunabilir.

Hemoglobinopatiler ise hemoglobinin yapısını veya üretimini etkileyen hastalık grubudur. Tanı sürecinde kan sayımı, hemoglobin analizleri ve gerekli diğer laboratuvar incelemeleri kullanılabilir.

Talasemi veya hemoglobinopati şüphesi bulunan çocukların düzenli olarak izlenmesi; kansızlık, büyüme ve gelişme, demir birikimi ve olası komplikasyonların değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Çocuklarda Anemi

Anemi, kandaki hemoglobin düzeyinin yaşa göre beklenen değerin altında olmasıdır. Çocuklarda en sık görülen nedenlerden biri demir eksikliğidir. Bununla birlikte vitamin eksiklikleri, kalıtsal kan hastalıkları, kronik hastalıklar, enfeksiyonlar ve kemik iliği hastalıkları da anemiye neden olabilir.

Çocuklarda anemi belirtileri arasında şunlar yer alabilir:

• Solukluk
• Halsizlik ve çabuk yorulma
• İştahsızlık
• Baş dönmesi
• Çarpıntı
• Dikkat ve öğrenme güçlüğü
• Büyüme ve gelişmede yavaşlama

Aneminin tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır.

Eritrosit Enzim ve Zar Hastalıkları

G6PD eksikliği ve pirüvat kinaz eksikliği gibi eritrosit enzim hastalıkları, kırmızı kan hücrelerinin normal işlevini ve yaşam süresini etkileyebilir.

Herediter sferositoz ve herediter eliptositoz gibi eritrosit zar hastalıklarında ise kırmızı kan hücrelerinin şekli ve dayanıklılığı bozulabilir. Bu hastalıklarda kansızlık, sarılık, dalak büyümesi veya hemolitik ataklar görülebilir.

Trombosit ve Kanama Bozuklukları

Trombositler, kanamanın durdurulmasında görev alan kan hücreleridir. Trombosit sayısının düşük olması veya işlevlerinin bozulması; kolay morarma, ciltte noktasal kanamalar, burun kanaması ve uzun süren kanamalara neden olabilir.

İmmün trombositopeni (ITP), çocuklarda görülebilen trombosit hastalıklarından biridir. Hastalığın değerlendirilmesi; çocuğun klinik bulguları, kan sayımı ve gerekli laboratuvar incelemeleriyle yapılır.

Lökopeni, Nötropeni ve Tekrarlayan Enfeksiyonlar

Beyaz kan hücreleri, vücudun enfeksiyonlara karşı savunmasında rol oynar. Lökopeni veya nötropeni durumunda çocuklarda enfeksiyonlara yatkınlık artabilir.

Sık tekrarlayan ateş, ağız yaraları, cilt enfeksiyonları veya ağır enfeksiyon öyküsü bulunan çocuklarda kan hücrelerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Kemik İliği Yetmezliği ve Pansitopeni

Kemik iliği, kan hücrelerinin üretildiği dokudur. Kemik iliğinin yeterli miktarda kan hücresi üretememesi durumunda kansızlık, enfeksiyona yatkınlık ve kanama eğilimi bir arada görülebilir.

Pansitopeni; eritrosit, lökosit ve trombosit değerlerinin birlikte düşük olmasıdır. Bu durum ayrıntılı hematolojik değerlendirme gerektirir.

Çocukluk Çağı Lösemileri

Lösemi, kemik iliğinde kan hücrelerinin üretimini etkileyen bir hastalık grubudur. Çocuklarda uzun süren ateş, halsizlik, solukluk, kolay morarma, kemik ağrıları, lenf bezlerinde büyüme veya açıklanamayan kan sayımı değişiklikleri görülebilir.

Bu belirtiler tek başına lösemi anlamına gelmez. Ancak devam eden veya açıklanamayan bulgularda uzman değerlendirmesi gerekir.

Hangi Durumlarda Çocuk Hematolojisi Uzmanına Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda çocuk hematolojisi değerlendirmesi gerekebilir:

• Uzun süren veya tekrarlayan kansızlık
• Nedeni açıklanamayan düşük hemoglobin
• Talasemi taşıyıcılığı veya hastalığı şüphesi
• Ailede kalıtsal kan hastalığı öyküsü
• Kolay morarma veya sık kanama
• Uzun süren burun kanamaları
• Düşük trombosit sayısı
• Düşük beyaz kan hücresi veya nötrofil sayısı
• Tekrarlayan veya ağır enfeksiyonlar
• Solukluk, halsizlik ve çabuk yorulma
• Lenf bezlerinde açıklanamayan büyüme
• Dalak veya karaciğer büyümesi
• Kan sayımında açıklanamayan bozukluklar
• Kemik iliği hastalığı şüphesi

Tanı Süreci

Çocuk hematolojisi değerlendirmesinde öncelikle çocuğun tıbbi öyküsü ve aile öyküsü alınır. Fizik muayenenin ardından hastalığın niteliğine göre şu incelemeler planlanabilir:

• Tam kan sayımı
• Periferik yayma
• Demir, ferritin ve vitamin düzeyleri
• Hemoglobin analizleri
• Hemoliz testleri
• Pıhtılaşma testleri
• Kemik iliği incelemesi
• Hastalığa özgü ileri laboratuvar testleri

Her test her çocuk için gerekli değildir. İnceleme süreci klinik bulgulara göre kişiye özel planlanır.

Multidisipliner Yaklaşım

Çocukluk çağı kan hastalıklarının tanı ve tedavisi gerektiğinde farklı uzmanlık alanlarının iş birliğini gerektirebilir. Hastalar ihtiyaçlarına göre;

• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
• Çocuk Onkolojisi
• Enfeksiyon Hastalıkları
• Radyoloji
• Patoloji
• Laboratuvar Tıbbı
• Beslenme ve Diyetetik

birimleriyle birlikte değerlendirilebilir.

ASV Yaşam Hastanesi Çocuk Hematolojisi Bölümü

Çocuk Hematolojisi Bölümümüzde çocukluk çağında görülen kan hastalıklarının tanı, tedavi ve takip süreçleri çocuğun yaşı, klinik bulguları, laboratuvar sonuçları ve bireysel gereksinimleri dikkate alınarak planlanmaktadır.

Talasemi, hemoglobinopatiler, anemiler, eritrosit enzim ve zar hastalıkları, trombosit bozuklukları, lökopeni, nötropeni ve kemik iliği hastalıklarında kapsamlı değerlendirme yaklaşımı benimsenmektedir.